Lipoplasti (lipoplasty) olarak da bilinen “Liposakşın (liposuction)” insan vücudunun çeşitli bölgelerindeki birikmiş yağları yok etmek için uygulanan bir plastik cerrahi yöntemidir. Liposakşının (liposuction) en çok uygulandığı bölgeler; karın, kalça, basenler, bacaklar, kol arkaları ve gıdı – boyun bölgesi olarak sayılabilir.

Çeşitli faktörler, bir seansta alınacak yağ miktarını sınırlandırabilir. Doğru karar hastanın muayenesinen sonra, doktor tarafından verilir.  Aşırı yağ alımının çeşitli olumsuz etkileri vardır. Çok fazla yağ çekilen hastaların cildinde çökme ve yumrular meydana gelebilmektedir.

Liposakşın (liposuction) kilo vermek yerine bölgesel fazlalıkların yok edilmesinde kullanılan bir yöntemdir. Fakat sonuca bakıldığında vücut sanki kilo vermiş gibi bir görünüm kazanır. Bu prosedür uygulanırken, genel ya da local anestezi yapılabilir. Anestezi seçiminde sağlıklı karar vermek için hem nekadar doku kaybedileceğine, hem de hastanın genel sağlık durumuna bakılır. Hastanın vücut sağlığı açısından bir sorunu olmaması ve ameliyat öncesi ve sonrasındaki birkaç ay sigara kullanmaması idealdir. 

Liposakşının (Liposuction) Tarihi

Liposakşın (liposuction) yöntemini 1974 yılında İtalya – Roma’da görev yapan Giorgio ve Arpa Fischer adlı iki Amerikalı cerrah keşfetmiştir. Fakat liposakşının (liposuction) kökleri 1920’lere kadar dayanmaktadır. Aşağı yukarı modern teknikler uygulanarak yapılan ilk vücut şeklini düzeltme ve yağ alma operasyonu Fransız cerrah Charles Dujarier tarafından gerçekleştirilmiştir. 1926 yılında Dr. Dujarier’in Fransız bir modele yaptığı ameliyat, modelin bacağında kangrene yol açmıştır.

1960’ların sonlarında liposakşın (liposuction) evrim geçirmiş ve Avrupalı cerrah Leon Forrester Tcheupdjian ilk defa kanama ve çeşitli rahatsızlıklara sebep olan kürtaj – kazıma (curettage) yöntemini kullanmıştır. 1982 yılında ilk defa Fransız cerrah Yves – Gerard Illıouz modern lipoşakşın (liposuction) yönteminin sunumunu yapmıştır. Dokuların içine kanüller yardımıyla özel bir sıvının enjektesinden sonra güçlü vakum tekniği ile yağların çekilmesine dayalı olan ’’Illouz Methodu’’ nun daha önceki yöntemlerden daha iyi ve daha sorunsuz olduğu belirtilmiştir. 1980’lerde Amerika’daki birçok cerrah liposakşın (liposuction) yönteminde tecrübeler edinmiş ve ortaya çıkan sonuçlar biraraya getirilip bu yöntemde birçok yol katedilmiştir.

1985’te Klein ve Lillis, fazla miktarda sıvı eklenmesi ve genel anestezi yerine lokal anestezi ile ofis ortamında bile yapılabilecek tumescent tekniğini (lipocontouring) açıklamışlardır.

1990’ların sonunda ultrasonik enerji ile yağların sıvılaştırılarak yok edilmesi ortaya çıkmıştır. Başlangıç heyecanından sonra, birçok pratisyen ameliyat sırasında meydana gelen olumsuzlukların (komplikasyonlar) azaldığını rapor etmiştir.  

30 yıllık tecrübenin avantajları ile artık daha az kanama ve risk ile daha fazla yağ hücresi yok edilmeye başlanmıştır. Son gelişmeler, iyileşme sürecinin daha da kısa olabileceğinin sinyalini vermiştir. Ayrıca, liposakşınla (liposuction) çekilen yağlar doğal dolgu maddesi olarak da kullanılabilmektedir.( ‘’otologöz yağ transferi’’ yani doku naklinde alıcı ve vericinin ayı kişi olmasıdır) Vücudun bir bölgesinde biriken yağlar liposakşın (liposuction) yöntemi ile vakumlanıp, vücudun düzelmesi arzu edilen bölgesine enjekte edilerek; yüzdeki kırışıklıklar, ellerdeki yaşlılık belirtisi, bacaklardaki çarpıklık gibi birçok estetik sorun tarihe karışmaktadır.

Liposakşının (Liposuction) Popülerliği

Vücuttan çok fazla miktarda yağ çekilmesi hayati tehlikeler doğurabilmektedir. Amerikan Plastik Cerrahlar Birliği, ‘’fazla miktarı’’ 5 litrenin üzeri olarak belirtmektedir. Genellikle liposakşın (liposuction), bayanların karın, kalça ve basenlerine; erkeklerin alt göbek ve yanlarına uygulanmaktadır. Amerikan Estetik Plastik Cerrahi Birliği (ASAPS) verilerine göre liposakşın (liposuction), 2006 yılında 403.684 hasta ile en çok uygulanan yöntem olmuştur.

Liposakşın (Liposuction) Kimlere Uygulanabilir

Liposakşın (liposuction) herkese uygulanabilecek bir yöntem değildir. Diyet ve egzersize alternatif yöntem olarak da düşünülmemelidir. Liposakşın (liposuction) sıkı diyet ve egzersize rağmen inat edip vücutta kalan yağların çekilmesinde kullanılmalıdır. Bu yönteme aday olan kişinin; en az 18 yaşında olması, genel sağlığının yerinde olması, daha önce diyet ve egzersiz yaparak vücudundaki fazlalıkların bir kısmından kurtulmuş olması ve en fazla 5 – 6 kilo fazlası bulunması gerekmektedir. Genellikle şeker hastaları, daha önce enfeksiyon kapmış olanlar, herhangi bir kalp ya da dolaşım sorunu olanlar liposakşın (liposuction) yöntemi için uygun bulunmamaktadır. Daha yaşlı insanlarda cilt elastikiyetini kaybettiği için, vücuda yeni bir şekil vermek de zorlaşmaktaır. Böyle durumlara liposakşın (liposuction) ile birlikte karın germe (abdominoplasty) gibi ek prosedürler uygulanmaktadır.    

Basit bir liposuction sürecinde şunlara dikkat etmek gerekir:

• Alınacak yağ miktarının doğru bir şekilde belirlemek,
• Yakınlardaki dokulara (kan damarları ve bağ dokuları gibi) mümkün olduğunca az hasar vermek,
• Hastanın sıvı akış dengesini bozmamak,
• Hem hasta hem de cerrah için, rahat bir ortam sağlamak.

Uygulanan teknikler zamanla iyileştirilmesi, liposakşını daha güvenli, acısız ve etkili hale getirecek fikirlerin ortaya çıkmasını sağladı.

Liposakşın (Liposuction)Teknikleri

Liposakşın (Liposuction) yönteminde, yağlar özel kanüller (cannula) ve vakum aspiratörleri ile yok edilir. Kanüller genellikle yeniden kullanılabilir şekilde olup, yıllar boyunca birçok farklı hastada kullanılır. Bu kanüller özel steril ilaçlarla temizlenir. Bu prosedür için tek kullanımlık kanüller de mevcuttur. Bu malzemeler steril paketlerde bulunup, sadece bir hasta ve bir operasyon için kullanılır.

Liposakşın (liposuction), sıvı enjekte miktarına ve kanüllerin çalıştığı mekanizmaya göre çeşitli sınıflara ayrılabilir:

Sıvı Enjekte Miktarına Göre Liposakşın (Liposuction) Teknikleri

Kuru Liposakşın Tekniği (Dry Liposuction)

Kuru metod herhangi bir sıvı enjektesi ile uygulanamaz. Kuru liposakşın (liposuction) tekniği nadiren kullanılır.

Islak Liposakşın Tekniği (Wet Lipotionsuction)

Az miktarda sıvı enjektesi ile yapılan bir liposakşın (liposuction) yöntemidir. Enjekte edilen bu sıvı yağların şişmesini sağlayarak, vakum işlemini kolaylaştırır. Ayrıca bu sıvının içinde ağrıyı dindiren lokal anestezikler (lidocain) ve kanamayı önleyen adrenalin bulunur.

Çok Islak Liposakşın Tekniği (Super –Wet Liposuction)

Çok ıslak liposakşında (liposuction), yok edilmesi beklenen yağ miktarı oranında sıvı enjektesi yapılır. Operasyon liposakşın (liposuction) yapılan bölgenin büyüklüğüne bağlı olarak,1 saat ile 3 saat arasında sürebilir. Bu operasyon lokal anestezi (lidocaine) ya da genel anestezi gerektirebilir.

 Tumesan Liposakşın Tekniği (Tumescent Liposuction)

Tumesan tekniği ıslak liposakşın (liposuction)tekniğinin öncüsüdür. Cerrah , yağları yok etmek için lokal anestezi ya da vazokonstriktörü (genellikle lidocaine ya da adrenalin)  direkt olarak subkutan yağ tabakasına enjekte eder. Enjekte edilen sıvı, kas ve yağlı doku arasında kanüllerin girişi için bir boşluk yaratır.

Liposakşın (Liposuction) Yöntemleri

Vakum Destekli Liposakşın (Suction-assisted liposuction)

Vakum destekli liposakşın (liposuction), standart metodla yapılan liposakşındır (liposuction). Bu yöntemde, ince bir kanül, açılan küçük kesikden içeri sokulur. Cerrah, yağ tabakasına sokulan kanülü dikkatlice ileri geri hareket ettirir ve yerinden oynatılan yağlar vakum yöntemi ile emilir.

Ultrason Destekli Liposakşın (UDL) (Ultrasound-assisted liposuction)

 Ultrason destekli ya da ultrasonik liposakşın (liposuction), ultrason titreşimlerini vücuda taşıyan özel bir kanülle yapılır. Bu ultrason ses dalgaları yağ hücrelerinin parçalanıp sıvı hale gelmesini sağlayarak, vakum işlemini daha kolay hale getirir. UDL, vücudun sırt kısmı ve erkeklerin göğüs bölgesi gibi daha fazla lif üzerinde çalışmak için iyi bir seçimdir.  Bu yöntem klasik liposakşından (liposuction) daha uzun, tumesan tekniğinden ise daha kısa sürer. Kan kaybı daha azdır. Seroma (içinde kan olan tümöre benzeyen şişlikler) oluşum riski vardır.

Ultrasonik liposakşından (liposuction) sonra, sıvılaşmış yağların vakum destekli liposakşınla (liposuction) emilmesi çok önemlidir. 1980 ve 1990’larda kullanılan ultrason destekli liposakşında (liposuction), aşırı ultarson enerjisinden kaynaklanan doku zararları meydana gelmiştir. Ultrasonik liposakşın (liposuction) yöntemlerinden biri olan Vaser Lipo Sistem’de, vücuda özel bir sıvı veriliyor, ses dalgaları ile hedeflenen yağlar parçalanıp, vücuda enjekte edilen sıvı ile yağların çekilmesi sağlanıyor.

Güç Destekli Liposakşın (Power-assisted liposuction)

Hareketli özel bir kanülle yapılan bu yeni liposuction (liposuction) yönteminde, cerrahın eliyle kanülleri hareket ettirmesi gerekmemektedir. Hareketli olmasının haricinde klasik liposakşından (liposuction) bir farkı yoktur.

İster ultrason destekli liposakşın (liposuction), isterse güç destekli liposakşın (liposuction) olsun günümüzde yapılan  liposakşınların (liposuction) hepsinde de yağ emilecek bölgeye özel bir sıvı enjekte edilmektedir. Böylelikle sıvı ile birlikte şişen yağların vakumlanması kolaylaşmaktadır.

Liposakşın (liposuction) sırasında, kanüllerin girişi için yapılan kesikler küçük de olsa ciltte hafif koyu bir ameliyat izi kalabilmektedir.

Liposakşına (Liposuction) Hazırlık

Hangi liposakşın (liposuction) yöntemi kullanılırsa kullanılsın, ameliyattan 2 hafta önce pıhtılaşmayı önleyici herhangi bir ilaç kullanılmamalıdır. Eğer ameliyatta genel anestezi ya da yatıştırıcı herhangi bir ilaç kullanılacaksa ve ameliyat sabah saatlerinde yapılacaksa hastanın gece yarısından itibaren bir şey yememesi gerekmektedir. Ameliyattan önce ve sonraki 2 ayda sigara içilmemelidir. Çünkü sigaranın içerdiği nikotin dolaşıma zarar vererek doku kaybına neden olabilir.

Liposakşının (Liposuction) Prosedürü

Bütün liposakşın (liposuction) metodları için yapılması gereken bazı prosedürler vardır:

• Hasta ve doktor hangi bölgelere liposakşın (liposuction) yapılacağı ve ameliyattan tam olarak ne beklendiği konusunda hemfikir olmalıdırlar.
• Estetik ameliyat günü hasta ve doktoru arasında ‘’eser sözleşmesi’’ niteliğinde kabul edilen bir anlaşma imzalanır.
• Estetik ameliyattan yaklaşık bir saat önce ya da sonra antibiyotik verilir.
• Hasta ayakta dururken, liposakşın (liposuction) yapılması hedeflenen bölgeler işaretlenir.
• Bazı zamalarda hastanın estetik ameliyattan önceki ve sonraki halini görebilmesi için düzeltilecek bölgenin fotoğrafı çekilir.
• Operasyon odasında ilgili bölgelerin sterilizasyonu için betadin gibi maddeler kullanılır.
• Lokal anestezi enjekte edilir ve hastaya belki bir yatıştırıcı verilir.
• Küçük kesikler açılır.
• Kan basıncı, kalp atış seviyesi ve kandaki oksijen seviyesini gösteren bir monitör bulunur.
• Hasta sadece kanül hareketinden kaynaklanan sarsıntıyı hissedecektir.
• Genel anestezi almayan hastalar, genellikle aynı gün kalkabilir, yürüyebilir ve evlerine dönebilirler. Yine de yanlarında bir refakatçi olmalıdır.

Liposakşından (Liposuction) Sonra Iyileşme Süreci

Liposakşın (Liposuction) yapılan bölgenin büyüklüğüne bağlı olarak, hastalar 2 gün ile 2 hafta arasında işlerine geri dönebilirler. 2 ya da 4 hafta boyunca korse giyilir. Yara izleri 10 güne kadar geçecektir.  Ortaya çıkabilecek ağrılar için doktorun belirlediği ilaçlar kullanılır. Morluklar birkaç gün içinde ya da en fazla 2 hafta sonra solacaktır.

Gün geçtikçe vücuttaki değişiklik daha iyi farkedilecektir.  Eğer hasta iyileşme döneminden sonra diyet ve egzersiz yapmaya özen göstermezse yapılan işlemler boşa gidecek ve vücut tekrar yağ depolayacaktır.

Liposakşının (Liposuction) Yan Etkileri

Estetik operasyondan sonra meydana gelebilecek herhangi bir komplikasyon (istenmeyen sonuç) rahatsızlık verici ve ağrılı olabilir.

• Morluklar: Kısa süre ağrı verebilir ve bir kaç hafta içinde solar.
• Şişlikler: 1 ya da 2 ay sonunda iner.
• Yara izleri: Uygulanan prosedüre göre farklılık göstermek üzere, birkaç hafta içinde solar. Bazı yara izleri cildin yapısına da bağlı olarak kalıcı olabilir.
•  Ağrı: Doktorun belirlediği reçete doğrultusunda kontrol altına alınabilir.
• Hissizlik: Bazı zamanlarda bir kaç hafta sürebilir.
• Hareketin kısıtlanması: Bu duruma etki eden bazı faktörler olabilir.
  • Korse giyilmesi
  • Geçici ağrı ve şişlikler

Estetik cerrah hastaya tam olarak ne zaman normal aktivitesine döneceği konusunda tavsiyede bulunmalıdır.

Liposakşın (Liposuction) Ameliyatında Meydana Gelebilecek Komplikasyonlar

Herhangi bir estetik ameliyatta ortaya çıkabilecek belirli riskler vardır. Cerrah konsültasyon sırasında bunlar ile ilgili hastayı bilgilendirmelidir. Dikkatli hasta seçimi bu tarz vakaların ortaya çıkışını en aza indirir. Komplikasyonlar genellikle çok geniş bir alandan fazla miktarda yağ alındığında meydana gelir.

1990’lar boyunca komplikasyonlardan dolayı meydana gelen ölüm vakalarına rastlanmıştır. Artan tecrübe ve eğitimleriyle birlikte estetik cerrahlar olumsuz durumların azalmasını sağlamışlardır.  

Meydana gelmesi mümkün daha ciddi komplikasyonlar:

• Estetik operasyon sırasında kullanılan ilaç ya da metaryale karşı gelişen alerjik reaksiyonlar .
• Enfeksiyon: Bakteriler vücuttaki herhangi bir yara ya da kesikten girerek enfeksiyona sebep olabilirler.
• Cilt üzerinde olumsuz etkiler: Çoğu cerrah en dipteki yağlara ulaşabilmek için kanülü normalden daha fazla içlere sokup cilde zarar verir. Bazı zamanarda kanül dokuya zarar vererek cildin üst yüzeyinde lekeler oluşmasına sebep olur. Cilt dokularının ölmesi (nekroz) nadiren görülen komplikasyonlardandır.
• İç organlara zarar verilmesi: Cerrahın kanülü görememesinden itibaren, kanül iç organlardan birine zarar verebilir. Örneğin, karın bölgesine yapılan liposakşın (liposuction)da bağırsaklara zarar verilebilir. Bu tarz komplikasyonlar doktor tarafından düzeltilir. Ölümcül vakalara nadiren rastlanır. Tecrübeli bir estetik cerrahın yaptığı operasyonlarda bu tür komplikasyonlara rastlanmaz denilebilir.
• Şekil bozuklukları: Liposakşından (liposuction) sonra elastik olmayan bazı ciltlerde pütürlü  ya da pörsümüş bir görüntü ortaya çıkabilir. Bütün hastaların iyileşme süreci aynı değildir. Özellikle yaşlı hastaların iyileşme süreçleri daha uzun sürebilir. İyileşmeyi hızlandırmak için son bir rütuş yapılabilir.
• Tromboembolizm (herhangi bir damardan çıkan parçanın diğer damarda tıkanıklığa neen olması) ve yağ embolizasyon sorunu: Liposakşın (liposuction) prosedürü bu konuda düşük bir riske sahiptir.
• Yanmalar: Bazen kanül hareketi cildin ya da sinirlerin sürtünerek yanmasına sebep olabilir. Bir de ultrason destekli liposakşın (liposuction) cilt ya da daha alt dokulara zarar verebilir.
• Lidokain zehirliliği: Çok ıslak liposuction tekniği uygulandığında, çok fazla tuzlu sıvı ya da çok fazla lidokain konsantresi içeren sıvının enjekte edilmesi durumunda meydana gelir. Enjekte edilen lidokainin kişinin bünyesine ağır gelmesi durumunda, sızlama ve hissizlik gibi belirtileri felç ve solunumla ilgili problemler takip edebilir.
• Sıvı dengesinin bozulması: Liposakşın (liposuction) yapılan yağların çok fazla su içermesi, cerrahın liposakşını (liposuction) gerçekleştirmek için sıvı enjekte edip, geniş bir bölgeye tumesan teniği uygulaması hastanın sıvı dengesinin bozulması yönünde bir tehlike yaratabilir. Hasta evine gittiğinde vücudunda çok fazla sıvı kaldıysa akciğer, karaciğer ve kalbi bundan kötü bir şekilde etkilenebilir.

Estetik cerrah ortaya çıkabilecek semptomlar hakkında hastaya bir liste vermeli ve kendine nasıl bakması gerketiği konusunda tavsiyelerde bulunmalıdır.

Liposakşın (Liposuction) ve Sıkılaşma – Sarkan Derinin Toparlanması

Liposakşın (liposuction) cildin sıkılaşması için iyi bir yöntem değildir. Cildin alt tabakasında birikmiş olan yağların emilmesi ile cildin daha sarkık bir görüntü kazanmasına neden olabilir. Hem yağlardan kurtulup hem de ciltte sıkılaşma isteniyorsa, doktorun da onayı ile birlikte liposakşına (liposuction) ek bazı işlemler gerçekleştirilebilir. Yüz gerdirme için ridektomi (rhytidectomy), göğüs kaldırmak için mastopeksi (mastopexy), karın gerdirmek için abdominoplasty gibi işlemler liposakşın (liposuction) ile birlikte uygulanabilir.

Liposakşın (Liposuction) ve Selülit Tedavisi

Liposakşın (liposuction), selülit tedavisi için önerilebilecek bir işlem değildir. Çünkü liposakşın (liposuction) geniş yağ kütlesine sahip olan insanların diyet ve egzersiz yaparak eritemediği bölgesel yağlardan kurtulmak için uygulanan bir yöntemdir. Liposakşının (liposuction), selülit tedavisinde komplikasyonlara neden olma ve selülitli cildi olduğundan daha kötü bir hale getirme riski vardır.